Προτάσεις για την οικολογική, κοινωνική και εκπαιδευτική λειτουργική αναβάθμιση του Πάρκου Τρίτση

Προτάσεις για την οικολογική, κοινωνική και εκπαιδευτική λειτουργική αναβάθμιση του Πάρκου Τρίτση

Λούλα Μαργαρίτη *

Βασική προϋπόθεση για την εξυγίανση και την αναβάθμιση τoυ μητροπολιτικού πάρκου περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης Αντώνης Τρίτσης είναι η ενδελεχής επεξεργασία και υλοποίηση ενός σχεδίου δράσης το οποίο θα προσεγγίζει το πάρκο ολιστικά, με όρους βιωσιμότητας και θα ανταποκρίνεται στον οικολογικό, κοινωνικό, οικονομικό και εκπαιδευτικό του χαρακτήρα. Το σχέδιο δράσης πρέπει να αποτελεί προϊόν συνεργασίας επιστημονικών φορέων, ειδικών επιστημόνων, τοπικών φορέων.

Η σημερινή κατάσταση και λειτουργία του πάρκου δεν ανταποκρίνεται στις βλέψεις του αρχικού του σχεδιασμού και αναιρεί την ιδιότητά του ως πάρκο περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης , καθώς καταγράφεται ως χώρος με ασύνδετες χρήσεις και αντιφατικές με το χαρακτήρα του λειτουργίες, ελλιπείς υποδομές και οργάνωση.

Ο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας του πάρκου παραμένει αδιαμφισβήτητος και πρωταρχικής σημασίας για τη δυτική Αθήνα και ευρύτερα για το λεκανοπέδιο της Αττικής, όπου καταγράφεται η υψηλότερη συχνότητα δόμησης και διαμονής του πληθυσμού της χώρας και το μικρότερο ποσοστό- πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο- αναλογίας πρασίνου ανά κάτοικο σε αστική περιοχή.

Όμως, το Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης» εκτός από την οικολογική του σημασία στη βελτίωση της ζωής των κατοίκων της Δυτικής Αθήνας οφείλει, σύμφωνα με το σκοπό ίδρυσής του, να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη με αποδέκτες την εκπαιδευτική κοινότητα και τον ευρύτερο αστικό πληθυσμό.

Σκοπός του Πάρκου, σύμφωνα με το ΦΕΚ 172/26.07.2002, είναι «η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών με κάθε πρόσφορο και σύγχρονο μέσο, με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων εντός του Πάρκου Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνη Τρίτση» αλλά και εκτός αυτού εφόσον κρίνεται σκόπιμο και πρόσφορο».

Η εκπαιδευτική λειτουργία του πάρκου δεν θα πρέπει να σχεδιαστεί αποσπασματικά – όπως συμβαίνει σήμερα όπου διάφορες ΜΚΟ παρέχουν ενημέρωση για τη χλωρίδα του πάρκου για παράδειγμα- αλλά να αποτυπώνεται σε ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και δράσεων και σύμφωνα με την παγκόσμια αποδεκτή θέση ότι:

Α. Τα πάρκα με τον πλούτο των ερεθισμάτων που παρέχουν, αποτελούν μέσο ή χώρο διδασκαλίας αλλά ταυτόχρονα και εκπαιδευτικό εργαλείο για την απόκτηση γνώσεων και στάσεων σε σχέση με το περιβάλλον. Οι δυνατότητες για εξερεύνηση, ανακάλυψη, πειραματισμό, απόκτηση γνώσεων για τον κόσμο ο οποίος τα περιβάλλει με τη χρήση του παιχνιδιού ως εργαλείου μάθησης και της ομαδοσυνεργατικής προσέγγισης αποτελούν ισχυρό κίνητρο για αποτελεσματική μάθηση με έμφαση στην Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία, και

Β. Τα πάρκα αποτελούν πεδίο βίωσης συναισθημάτων τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε κίνητρα ανάληψης δράσεων για την προστασία και την ορθή διαχείριση των φυσικών τοπίων και ταυτόχρονα συμβάλλουν στην προώθηση της φυσικής άσκησης και στην προαγωγή της υγείας.

Επομένως, οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν αφορούν το Πάρκο συνολικά, ως χώρο και ως λειτουργία, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν:

  • Απομάκρυνση όλων των ασύμβατων με τον χαρακτήρα του Πάρκου δραστηριοτήτων, οι οποίες αναιρούν τον οικολογικό και εκπαιδευτικό του χαρακτήρα.
  • Αειφορική διαχείριση των υδάτινων πόρων του Πάρκου με επαναλειτουργία του συστήματος υδραυλικών εγκαταστάσεων ώστε να επιτυγχάνεται η συλλογή, καθαρισμός, ανακύκλωση και επανάχρηση του νερού για άρδευση και άλλες χρήσεις καθώς και η καλή συντήρηση των λιμνιαίων υδάτων.

Το υδάτινο στοιχείο αποτελεί κυρίαρχο αντικείμενο του τοπίου του πάρκου και το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους στην αττική. Η ορθή διαχείριση του νερού θα δώσει σε μεγάλο βαθμό λύση στην ύδρευση του πάρκου και θα λειτουργήσει ως πεδίο βιωματικής ενημέρωσης των επισκεπτών και των μαθητικών ομάδων στο θέμα της αειφορικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

  • Ενεργειακή αυτονομία του πάρκου μέσω της εγκατάστασης ήπιων πηγών ενέργειας. Διττός ο στόχος: κάλυψη των αναγκών σε ηλεκτροδότηση με εξοικονόμηση οικονομικών πόρων και ενημέρωση- εκπαίδευση στο θέμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
  • Δημιουργία χώρου λιπασματοποίησης (κομποστοποίησης) των οργανικών υπολειμμάτων της χλωρίδας και των οργανικών υπολειμμάτων από τις καλλιέργειες του Πάρκου αλλά και των οικιακών οργανικών υπολειμμάτων που προκύπτουν από τις γειτνιάζουσες με το Πάρκο κατοικίες.

Η εφαρμογή της μεθόδου της κομποστοποίησης, που αποτελεί μια σημαντική περιβαλλοντική δραστηριότητα, αποκτά μια συλλογική διάσταση εφόσον μπορεί να ενεργοποιήσει την ευρύτερη τοπική κοινωνία και τη μαθητική κοινότητα σε εθελοντικές δράσεις για την αειφορική διαχείριση του Πάρκου.

  • Λειτουργία της «Κιβωτού»

Σε αίθουσα οικήματος του Πάρκου έχει εγκατασταθεί η «Κιβωτός». Πρόκειται για ξύλινη κατασκευή διαστάσεων 12μ. μήκος, 2,70μ μέγιστο πλάτος. και 3,30 μ ύψος. Στο εσωτερικό της φιλοξενείται έκθεση φυτογενετικού υλικού (σπόροι, καρποί κ.α.) σε ειδικές θήκες (υάλινα βάζα, κουβάδες, πιάτα κλπ). Η «Κιβωτός» αποτέλεσε την ελληνική συμμετοχή στη 12η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής Μπιενάλε της Βενετίας, φιλοξενήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη και κατόπιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Πάρκο με την προοπτική να είναι ανοικτή στους επισκέπτες, κάτι που ποτέ δεν υλοποιήθηκε.

Η «Κιβωτός» μπορεί να λειτουργήσει ενημερωτικά και εκπαιδευτικά για το κοινό και τις μαθητικές ομάδες που επισκέπτονται το χώρο και να μετεξελιχτεί σταδιακά, μέσα από κατάλληλες δράσεις, σε ένα ζωντανο-βιωματικό εργαστήριο εκπαίδευσης για εναλλακτικές καλλιέργειες, δραστηριότητα που συνάδει με τη φύση και τους σκοπούς του Πάρκου.

  • Λειτουργία κοινοτικών καλλιεργειών (αστική γεωργία)

Στις ενδιάμεσες εκτάσεις δεντροκαλλιεργειών του Πάρκου, εντοπίζονται χώροι αναξιοποίητοι, χωρίς κάποια χρήση, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή γεωργικών προϊόντων. Τέτοιου είδους εφαρμογές αστικής γεωργίας ήπιας κλίμακας, εμπεριέχουν ένα πολυλειτουργικό χαρακτήρα διότι ενισχύουν την περιβαλλοντική και αισθητική λειτουργία του τοπίου, την κοινωνική λειτουργία του Πάρκου (δυνατότητες κοινωνικής ένταξης, μέσω της απασχόλησης, σε ευπαθείς ομάδες πολιτών, ΑΜΕΑ ) και την παιδαγωγική λειτουργία επειδή θεωρούνται πεδίο «εκπαίδευσης» για το περιβάλλον, ενεργοποίησης της περιβαλλοντικής συνείδησης, καλλιέργειας της αλληλεγγύης, της συνεργατικότητας και της συμμετοχής στα κοινά των πολιτών.

  • Δημιουργία θεματικού Μουσείου «Πάρκο Αντώνης Τρίτσης»

Το Πάρκο είναι ένας χώρος με ιστορικές μνήμες, όπου το φυσικό τοπίο και η ανθρώπινη παρέμβαση συνυπάρχουν συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν. Ένα Μουσείο όπου θα αποτυπώνεται η ιστορική πορεία και εξέλιξή του καθώς και η σημασία του ως Μητροπολιτικό Πάρκο υπερτοπικής εμβέλειας, μπορεί να φιλοξενηθεί σε ένα από τα αναξιοποίητα κτίσματα που βρίσκονται στο χώρο.

  • Ίδρυση και λειτουργία Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης

Τα ιστορικά-παραδοσιακά κτίσματα που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν ως υποστατικό του Όθωνα και αποθήκες μπορούν να αξιοποιηθούν και να στεγάσουν ένα Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) το οποίο θα λειτουργήσει ως φορέας παροχής εκπαίδευσης για την αειφόρο διαχείριση και ανάπτυξη του Πάρκου σε επίπεδο τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, με ημερήσια και πολυήμερα προγράμματα και δράσεις τα οποία θα απευθύνονται όχι μόνο σε μαθητικές ομάδες αλλά στην ευρύτερη τοπική κοινωνία. Τα προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και οι περιβαλλοντικές δράσεις του ΚΠΕ θα εξετάζουν το πάρκο ολιστικά, θα είναι προσανατολισμένα στις αξίες που ενσωματώνουν οι αστικοί χώροι πρασίνου, θα αντιμετωπίζουν κριτικά τα ζητήματα που αφορούν το Πάρκο και τέλος, θα είναι προσανατολισμένα σε δράσεις προστασίας και αειφορικής διαχείρισής του.

  • Δημιουργία Βοτανικού Κήπου και Φυτωρίου Αττικής Χλωρίδας
  • Λειτουργία περιπτέρων ή κέντρων ενημέρωσης με τη δυνατότητα παροχής πληροφοριών και εντύπων στους επισκέπτες

* Η Λούλα Μαργαρίτη είναι εκπαιδευτικός, δημότης Ιλίου και μέλος της “Αλληλέγγυας Πόλης”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *