Τα Άγραφα είναι υπόθεση όλων μας

Τα Άγραφα είναι υπόθεση όλων μας

του Αποστόλη Κουρκούτα *

Τα Άγραφα, η ιστορική περιοχή και οροσειρά της κεντρικής Ελλάδας, και νότια απόληξη της Πίνδου, καταλαμβάνουν όλο το βόρειο τμήμα του νομού Ευρυτανίας και το δυτικό του νομού Καρδίτσας και χωρίζονται σε Θεσσαλικά και Ευρυτανικά Άγραφα. Συνολικά τα Άγραφα έχουν 7 κορυφές με υψόμετρο πάνω από 2.000 μέτρα, με ψηλότερη κορυφή τους την Καράβα με υψόμετρο 2.184 μέτρα, ενώ πολλές άλλες έχουν υψόμετρο άνω των 1.900 μέτρων. Τα βουνά των Αγράφων είναι δασωμένα και στα μεγαλύτερα ύψη κυριαρχεί το έλατο.

Το οδικό δίκτυο της περιοχής αποτελείται από λίγους ασφαλτόδρομους και πολλούς δύσκολους χωματόδρομους, ενώ οι ντόπιοι ακόμα χρησιμοποιούν μονοπάτια που περνάνε από παλιά πέτρινα γεφύρια. Η απομόνωση της περιοχής, τα μεγάλα υψόμετρα, τα πυκνά δάση και η ισχνή παρουσία του ανθρώπινου παράγοντα έχουν συμβάλει στη διατήρηση μιας πλούσιας άγριας ζωής και δεκάδων απειλούμενων ειδών της ελληνικής πανίδας και χλωρίδας. Δεν γίνεται να έρθει κανείς στα Άγραφα και να μη μαγευτεί από την απόλυτη ομορφιά των βουνών.

Για πολλούς τα Άγραφα είναι η ομορφότερη ορεινή περιοχή της Ελλάδας καθώς η ιστορική οροσειρά χαρακτηρίζεται από δεκάδες, άγριες κορυφές που διαδέχονται η μία την άλλη, δημιουργώντας το πιο απομονωμένο ορεινό συγκρότημα της Ελλάδας. Απλώνονται σε μια τεράστια έκταση που φτάνει τα 1.500 τ. χλμ. και χαρακτηρίζονται από ένα λαβύρινθο από βουνοκορφές, διάσελα, χαράδρες, ορμητικά ποτάμια, πυκνά δάση, γκρεμούς και αλπικά οροπέδια. Πρόκειται πραγματικά για την καρδιά της Πίνδου.

Κυρίαρχα πετρώματα των βουνών είναι οι ασβεστόλιθοι και οι φλύσχες, που σε κάποια σημεία συναντούν σχιστόλιθους και οφιόλιθους. Από εδώ πηγάζουν οι ποταμοί Ταυρωπός, Αγραφιώτης και Περτιλιώτης, αλλά και εκατοντάδες παραπόταμοι και ρέματα που εκβάλλουν στον Αχελώο και στη λίμνη Πλαστήρα.

Η βλάστηση των Αγράφων αποτελείται κυρίως από πυκνά δάση μακεδονικής και κεφαλληνιακής ελάτης. Δασικές εκτάσεις σχηματίζονται και από μαυρόπευκα, οξιές, καστανιές και πολλά είδη βελανιδιάς. Άλλα κοινά δέντρα του βουνού είναι τα σφενδάμια, οι σορβιές, τα βουνοκυπάρισσα, τα σκλήθρα, τα πλατάνια, οι φτελιές, οι οστρυές, οι γαύροι, οι ιτιές και οι κουμαριές. Στα υποαλπικά και στα αλπικά επικρατούν μεγάλες χορτολιβαδικές εκτάσεις με δεκάδες σπάνια είδη. Η περιοχή δεν έχει μελετηθεί αρκετά, αλλά υπολογίζεται ότι εδώ φυτρώνουν πάνω από 1.300 είδη φυτών.

Παράλληλα, λόγω της μεγάλης έκτασής τους, φιλοξενούν ακόμα πολλά σπάνια είδη της ορνιθοπανίδας, αμφιβίων, ερπετοπανίδας και θηλαστικών συμπεριλαμβανομένης της περιστασιακής παρουσίας αρκούδας. Στα ποτάμια υπάρχουν υγιείς πληθυσμοί από βίδρες και αρκετά είδη ψαριών. Επιπλέον, κοντά στη κορυφή Καράβα, ζει ένα στενότοπο ενδημικό είδος ακρίδας.

Στις 16 Απριλίου 2018, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοινώνει την άδεια εγκατάστασης 2 μεγάλης έκτασης αιολικών έργων. Συγκεκριμένα, το πρώτο αιολικό πάρκο ισχύος 46 MW, κατασκευάζεται από την εταιρεία Ανεμοδομική Α.Ε.Ε. στη θέση Γραμμένη – Τούρλα – Καρνόπι και το δεύτερο αιολικό πάρκο κατασκευάζεται από την εταιρεία Πουνέντης Α.Ε.Ε. με ισχύ 40MW στη θέση Μιχός – Βοϊδολίβαδο – Απέλινα, του δήμου Αγράφων Ευρυτανίας. Τα αιολικά θα κατασκευαστούν σε μήκος που ξεπερνά τα 7 χιλιόμετρα συνολικά σε υψόμετρο 1.600-2.000 μέτρων στα όρια Καρδίτσας – Ευρυτανίας.

Το έγκλημα

Δε θα ήταν υπερβολή να χαρακτηρίσει κανείς τα εν λόγω έργα ως περιβαλλοντικό έγκλημα, καθώς είναι η πρώτη φορά παγκοσμίως που εγκαθίστανται ανεμογεννήτριες (300 συνολικά) σε αλπικό και υποαλπικό υψόμετρο. Το σύνολο της περιοχής εντάσσεται στο Ευρωπαικό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000, γεγονός που καθιστά την προστασία της δεσμευτική για τη χωρά μας.

Τα εν λόγω τεχνικά έργα θα δημιουργήσουν πολλά προβλήματα στο οικοσύστημα της περιοχής, καθώς θα αποτελέσουν εμπόδιο για την επιβίωση της σπάνιας ορνιθοπανίδας, ενώ για τη μεταφορά των ανεμογεννητριών (σ.σ. ύψους 180 μέτρων) στα σημεία τοποθέτησης θα χρειαστεί να αποψιλωθούν τεράστιες εκτάσεις παρθένου δάσους για τη διάνοιξη δρόμων.

Είναι επίσης γεγονός ότι ο κίνδυνος πυρκαγιάς αυξάνεται καθώς εγκαταστάσεις διαχείρισης και οι ίδιες οι ανεμογεννήτριες εμποδίζουν τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών. Τμήμα δε της γραμμής μεταφοράς Υψηλής Τάσης μήκους 3,8 χιλιομέτρων διατρέχει το «τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους» (ΤΙΦΚ) της περιοχής Λίμνης Πλαστήρα, εισάγοντας τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε περιοχές που μέχρι σήμερα δεν γνώριζαν σοβαρούς τέτοιους κινδύνους.

Είναι εύλογο να προβάλλει κανείς τη θέση πως οι ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) προστατεύουν το περιβάλλον και μας απαλλάσσουν τελικά από τη χρήση του λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Κάνεις δεν θα μπορούσε να διαφωνήσει με τη θέση αυτή εάν η τοποθέτηση ανεμογεννητριών σε αλπικές ζώνες ήταν στη πραγματικότητα μια ασφαλής αντικατάσταση της χρήσης λιγνίτη.

Ποια ανάπτυξη;

Σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, σε ανάλογες ορεινές περιοχές της Ευρώπης, όπως οι Ελβετικές, Ιταλικές και Αυστριακές Άλπεις, οι τοπικές οικονομίες βασίζονται σε ήπιες μορφές ανάπτυξης, όπως εναλλακτικός τουρισμός, κτηνοτροφία, γεωργία, αγροτουρισμός και οικοτουρισμός, μορφές οικονομίας που συμβαδίζουν και έρχονται σε αρμονία με το ιδιαίτερο φυσικό κάλλος των αλπικών αυτών περιοχών. Η εκκίνηση αυτών των έργων θα αποδειχθεί εξαιρετικά ζημιογόνα στις ορεσίβιες τοπικές κοινωνίες, καθώς αλλοιώνουν το φυσικό τοπίο και δεν συνάδουν με τη θέα που κάποιος επισκέπτης απολαμβάνει σε περιβάλλον σαν κι αυτό.

Παράλληλα, στα αλπικά τοπία η εναλλαγή των καιρικών συνθηκών είναι απότομη και ταχύτατη, γεγονός που καθιστά ήδη προβληματική την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποκλειστικά από τα αιολικά πάρκα. Εύλογα μπορεί κάποιος να φανταστεί ότι τα ακραία φαινόμενα στα αλπικά ύψη (πάγος, χιονοστιβάδες, χαλάζι, έντονη βροχόπτωση, άνεμοι και κεραυνοί) θα εμποδίσουν ιδιαίτερα την ομαλή λειτουργία των ανεμογεννητριών. Άρα το επιχείρημα περί «μη χρήσης» του λιγνίτη είναι μια καλά στημένη παγίδα των εταιρειών που εμπορεύονται τις ΑΠΕ και που δεν έχουν άλλο σκοπό παρά το κέρδος.

Αντί επιλόγου

«Πιστεύω ότι ο μόνος δρόμος, η τελευταία έξοδος προς την ελευθερία του ανθρώπου και του πλανήτη είναι η ολιστική οικολογική φιλοσοφία, σκέψη, πράξη, συμπεριφορά. Η οικολογία ούτε φέρει ούτε εδραιώνει καμία εξουσία, αντίθετα την καθιστά άχρηστη. Είναι μια επανάσταση αυτογνωσίας, μια επανάσταση ανθρώπινης συνείδησης. Δεν είναι μια «πίστη» σε μια ιδεολογία αλλά μια καθημερινή πρακτική για να επανασυνδέσουμε τη λογική με τις αισθήσεις, να απελευθερώσουμε τη συμπαντική μας ιδιαιτερότητα. Να αναγνωρίσουμε τη διαφορετικότητα, την αυταξία και την αναγκαιότητα του συνόλου της ζωής… Είναι ένας δρόμος επαναπροσέγγισης του κόσμου που μας περιβάλλει, ένας δρόμος στην αναζήτηση της χαράς αντί της αγωνίας. Έχουμε ανάγκη να ξαναβρούμε την προσωπική μας αισθητική, τα προσωπικά μας μονοπάτια, του έρωτα, της αγάπης και της τρυφερότητας, το άρωμα του κόσμου και της ύπαρξής μας.» – Χρόνης Μίσσιος.

* Ο Αποστόλης Κουρκούτας είναι μέλος της δημοτικής κίνησης Ιλίου “Αλληλέγγυα Πόλη”.

Πηγή: http://www.epohi.gr/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *