Αναζητώντας μια διέξοδο και ένα όραμα

Αναζητώντας μια διέξοδο και ένα όραμα

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Η εποχή”.

Πόπη Μουζή, Χρυσούλα Ρουσάκη *

Το πάρκο, έκτασης 920 στρεμμάτων, που βρίσκεται μεταξύ των δήμων Ιλίου και Αγίων Αναργύρων–Καματερού, είναι το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό πάρκο των Βαλκανίων, ένα από τα οχτώ θεματικά πάρκα στην Ευρώπη, έξι φορές μεγαλύτερο από το Εθνικό Πάρκο, ένα από τα τελευταία καταφύγια άγριας ζωής στο Λεκανοπέδιο Αττικής με καταγεγραμμένα 190 είδη πουλιών από την Ελληνική Ορθολογική εταιρεία, και με επισκεψιμότητα 15.000 ανθρώπων τα σαββατοκύριακα, κυρίως την άνοιξη μέχρι και το φθινόπωρο.

Αποτελεί τμήμα ευρύτερης δημόσιας έκτασης και παραχωρήθηκε από το ελληνικό δημόσιο με αποκλειστικό σκοπό «την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών με κάθε πρόσφορο και σύγχρονο μέσο με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων εντός του πάρκου αλλά και εκτός αυτού». Παραχωρήθηκε αρχικά (1993) στον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας (ΟΡΣΑ), εν συνεχεία το 2001 στον Αναπτυξιακό Σύνδεσμο Δυτικής Αθήνας (ΑΣΔΑ) και το 2003 στον Οργανισμό διοίκησης και Διαχείρισης Πάρκου Περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης Α. Τρίτση, ο οποίος συγχωνεύτηκε το 2011 στο Μητροπολιτικό Φορέα Ανάπλασης για να καταλήξει το 2014 εκ νέου στον ΑΣΔΑ. Σημειωτέον ότι στη διοίκηση του πάρκου μετείχαν και οι δήμοι Ιλίου και Αγίων Αναργύρων.

Εγκατάλειψη και απαξίωση

Βάσει του σκοπού του, θα στηριζόταν στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, στην ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνικών και τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον [π.χ. ανακύκλωση υλικών, καθαρισμό λυμάτων, στην ενεργειακή αυτονομία], στην προώθηση πρότυπων πιλοτικών ερευνητικών προγραμμάτων με παράλληλη παραγωγή οικολογικών προϊόντων στο πάρκο, με ανάπτυξη βοτανικού κήπου και φυτωρίου αττικής χλωρίδας κλπ.

Αυτό το πάρκο έπρεπε να είναι το στολίδι της Αττικής, που θα αποτελούσε όαση για την Αθήνα και θα ήταν «ένα πρότυπο οικολογικό πάρκο στη Δυτική Αθήνα», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε ενημερωτικό φυλλάδιο του ΥΠΕΧΩΔΕ. Με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υποδομές κόστους περίπου πέντε δισεκατομμυρίων δραχμών, το διαχειρίστηκαν πέντε φορείς (τυχαίο άραγε;) και σήμερα βρίσκεται σε πλήρη εξαθλίωση, εγκατάλειψη, απαξίωση, χωρίς φύλαξη, νερό ούτε ρεύμα, με ξεχειλισμένους κάδους σκουπιδιών, σπασμένα φωτιστικά, βανδαλισμούς (έχει αφαιρεθεί ό,τι σιδερένιο και χάλκινο υπήρχε, ακόμα και καλωδιώσεις) με σπασμένες σανίδες στις επικίνδυνες πια γέφυρες, με καταπατήσεις χώρων και αυθαίρετες κατασκευές, και μέχρι πρότινος με χιλιάδες μικροπωλητές (καλαμποκιού μέχρι περιλαίμιου σκύλων) και μαγαζιά που δεν πλήρωναν επί χρόνια ενοίκιο, λούνα παρκ με αυτοκινητάκια για παιδιά χωρίς αδειοδότηση, καλώδια να σέρνονται πάνω σε χαλίκια, και άλλα πολλά που θα έπαιρναν σελίδες για να αναφερθούν.

Η εκπόνηση προγραμμάτων εκπαίδευσης και ενημέρωσης ή ακόμα καλύτερα η δημιουργία Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στους χώρους του υπουργείου Παιδείας (σε εγκαταστάσεις που υπάρχουν ήδη στο χώρο του πάρκου Τρίτση), σε συνεργασία με τους όμορους δήμους, που θα μπορούσε να δώσει στο πάρκο την ταυτότητα που του λείπει και να δημιουργήσει ενεργές ομάδες μαθητών και πολιτών, οι οποίοι πρώτοι θα προστατέψουν και θα αναδείξουν το χώρο, δυστυχώς δεν απασχόλησε ποτέ τις προηγούμενες διοικήσεις του.

Οι κινήσεις των κινημάτων πολιτών

Η καταστροφή δεν ήρθε από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλά σταδιακά. Και όπως λέει και ο λαός από το κεφάλι βρωμάει το ψάρι. Τα έργα και οι ημέρες των φορέων διαχείρισης κινητοποίησαν τους πολίτες των όμορων δήμων, που έβαλαν τα θέματα της διαφθοράς, της υποβάθμισης, της εκμετάλλευσης του πάρκου και προκάλεσαν με τις δράσεις τους διαχρονικά την ενεργοποίηση των ΜΜΕ, της διοίκησης, της βουλής. Ενδεικτικά αναφέρεται:

  • Η Επιτροπή κατοίκων για τη Σωτηρία του Πάρκου προσέφυγε (2012) στον Συνήγορο του Πολίτη, θέτοντας, μεταξύ άλλων, τη χρηστή διοίκηση των κονδυλίων λόγω χρηματοδότησης του πάρκου από Ε.Ε (που διακόπηκε), την ανακολουθία εκδοθέντων τιμολογίων και παρασχεθέντων έργων, το καθεστώς των εμπορικών χρήσεων (εκτός σκοπού του πάρκου), τις καταπατήσεις του χώρου και τις αυθαίρετες κατασκευές. Ο ΣτΠ ζήτησε χωρίς όμως ανταπόκριση, προσκόμιση τοπογραφικών, έλεγχο Πολεοδομίας και Διεύθυνσης Δασών, και όλοι οι φορείς διαχείρισης «δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημα για ενημέρωση σχετικά με τη διάθεση των πόρων και την αποστολή των σχετικών εγγράφων». Όπως δε ανέφερε στη βουλή το 2015, ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Γ. Τσιρώνης, τα πέντε ΑΦΜ των φορέων δεν απενεργοποιήθηκαν, αλλά συνέχισαν να χρησιμοποιούνται, και ουδέποτε τηρήθηκαν βιβλία λογιστικής παρακολούθησης και στοιχεία ΚΒΣ. Επίσης, δεν έχει γίνει οικονομικός και διαχειριστικός έλεγχος όλων των διοικήσεων του Πάρκου.
  • Οι ανεξέλεγκτες και συνεχείς μισθώσεις χώρων εμποδίστηκαν με παρεμβάσεις των πολιτών τον Ιούνιο του 2014, θέτοντας επιτακτικά και το θέμα είσπραξης οφειλών μισθωμάτων 300.000 ευρώ από καφετέρια που λειτουργούσε χωρίς άδεια επί σειρά ετών, αλλά κανένας δεν είχε κινήσει τη διαδικασία είσπραξης και έξωσης, την ίδια στιγμή που στο πάρκο δεν υπήρχαν λεφτά για φύλαξη ή ρεύμα.
  • Οι πολίτες συναντηθήκαμε με ΥΠΕΧΩΔΕ, περιφέρεια, ΑΣΔΑ και όμορους δήμους. Η μεγαλύτερη απειλή ήταν το καλοκαίρι του 2015, όταν τα χόρτα δεν είχαν αποψιλωθεί και ο κίνδυνος πυρκαγιάς του πευκόφυτου δάσους ήταν άμεσος για να προκληθεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Ταυτόχρονα με την οργάνωση ομάδων πυροπροστασίας, πιέσαμε όλους τους φορείς με αποτέλεσμα στις 14 Ιουνίου να γίνει αποψίλωση στους πιο βασικούς χώρους.
  • Πιέσαμε και πετύχαμε την έγκαιρη κατάθεση ενστάσεων από το ελληνικό Δημόσιο στο πλαίσιο της διαδικασίας της ανάρτησης κτηματολογικών στοιχείων, προκειμένου να εγγραφεί το εμπράγματο δικαίωμά του στα γεωτεμάχια του Εθνικού Κτηματολογίου, που αφορούν το συγκεκριμένο κτήμα (ΑΒΚ67, πρώην 822) και να προστατευθεί η δημόσια περιουσία από οιονδήποτε καταπατητή.

Η πρότασή μας

Σήμερα, για να μπορέσει το πάρκο να είναι κατ’ ελάχιστον αξιοπρεπές, θα πρέπει να εξασφαλιστούν με άμεση κρατική χρηματοδότηση τα στοιχειώδη: φύλαξη, καθαριότητα, ρεύμα, νερό.

Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας φορέας, με εσωτερικό κανονισμό και αρχές, με σχεδιασμό και υλοποίηση, που θα προκύψει από συγκερασμό απόψεων ανθρώπων που ξέρουν τις ιδιαιτερότητες του πάρκου. Σαφώς θα χρειαστεί να εργαστούν στο φορέα εξειδικευμένοι άνθρωποι, που γνωρίζουν πώς θα το οργανώσουν, πώς θα του δώσουν μέλλον, θα είναι σχετικοί με το σκοπό του, υπεύθυνοι, ελεγχόμενοι και αποκλειστικής απασχόλησης, λαμβάνοντας υπόψη το ζητούμενο, αλλά και την πραγματικότητα, κάτω από την καθοδήγηση του διοικητικού συμβουλίου του φορέα και μέσα από δομημένες και σύννομες διαδικασίες, ιδιαίτερα για την οικονομική διαχείριση των χρηματοδοτήσεων, κονδυλίων, χορηγιών και προγραμμάτων. Δεν θα πρέπει το πάρκο να αποτελεί πάρεργο ή δεύτερη δουλειά για κανέναν, καθώς τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα αντίστοιχης διαχείρισης ερευνώνται ακόμα για ατασθαλίες, αυθαιρεσίες, αστικές και ποινικές ευθύνες, ενώ τα πρακτικά αποτελέσματά της είναι για τον κάθε απλό πολίτη ορατά. Δεν χρειάζεται να ξεπετάξουμε το πάρκο. Δεν χρειάζεται να προστεθεί άλλο ένα άχρηστο νομοσχέδιο, απλώς και μόνο για να υπάρχει.

Η συμμετοχή των όμορων πολιτών στις δραστηριότητες του πάρκου είναι επιβεβλημένη, για να το αισθάνονται τμήμα της ζωής τους, του ελεύθερου χρόνου τους, να το φροντίζουν και να το προστατεύουν Αυτό θα επιτευχθεί μόνο αν το πάρκο γίνει κύτταρο κοινωνικών διεργασιών, με πυρήνα τις δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης. Οι πολίτες, με την παρουσία και τις δράσεις τους, έχουν θωρακίσει την προστασία των ελάχιστων –πλέον- ελευθέρων χώρων και των πράσινων αδόμητων εκτάσεων σε μια πυκνοκατοικημένη πόλη, όπως η Αθήνα. Το δικαίωμα στην πόλη και η ανάδειξη της χρησιμότητας των ελευθέρων χώρων είναι αδιαμφισβήτητες αξίες και δεν έχουν ακόμα κερδηθεί.

Το πάρκο δεν είναι μόνο χώρος αναψυχής, αλλά και αισθητικής, πολιτισμού, παιδείας. Αντανακλά τον γύρω του τόπο και τις υπάρχουσες πολιτιστικές προσλαμβάνουσες ιδέες και πράξεις. Οι επιδράσεις πρέπει να είναι αμφίδρομες. Όλοι μας πρέπει να αποδείξουμε ότι κατανοούμε το μέγεθος και το ρόλο ενός πάρκου Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και να το αναδείξουμε στο πέρασμα του χρόνου, σε ένα από τα πιο σημαντικά πάρκα της χώρας μας.

* Η Πόπη Μουζή και η Χρυσούλα Ρουσάκη είναι μέλη της συνέλευσης κατοίκων για τη Σωτηρία του Πάρκου Τρίτση.

Πηγή: http://www.epohi.gr/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *